Alternatief vs regulier

In de periode 1995-1997 vond er een omvangrijke studie plaats naar narcoseongevallen in 53 ziekenhuizen in Gelderland, Utrecht en Zuid-Holland. Er bleek toen, dat er jaarlijks circa 180 mensen overlijden waarbij de anesthesie een rol van betekenis speelt. Dit wil zeggen, dat elke twee dagen een operatiepatiënt de dood wordt ingesleurd. ‘Doodleuk’ verklaart de woordvoerder (dr. F.M. Werner, anesthesioloog / Canisius Ziekenhuis te Nijmegen) namens de onderzoekers:

”dat bij een patiënt die een vrij simpele ingreep moet ondergaan – dat kan een keizersnede zijn of een heupoperatie- de aandacht van de anesthesist sneller verslapt dan bij iemand die zeer ernstig ziek op de operatietafel ligt. Daarbij is de anesthesist vaak meer op zijn hoede. Het is als wanneer je op een rustige snelweg rijdt: je bent wat minder alert omdat er weinig auto’s zijn, je hebt tijd om een beetje om je heen te kijken. Juist dan zie je de grote steen op het wegdek niet, slip je en kom je in de sloot terecht. Dan gebeuren de ongelukken!
Op een heel drukke weg ben je extra scherp.”

Vanuit het politieke veld reageerde er niemand. Ook het medische circuit en de inspectie van volksgezondheid hulde zich, zoals te doen gebruikelijk wanneer het de reguliere geneeskunst betreft, in een volledig stilzwijgen. Ook aan speurneus antikwak, voortdurend op zoek naar de dwalingen van de alterneuten, zijn deze doden aan de aandacht ontsnapt (?). In zijn frutsel- promotieboek kom je het in elk geval niet tegen. Nou ja, waar praten we ook over. Het zijn maar 180 mensenlevens. Daarover moet je niet zeuren.

Zou de directie van de KLM echter hebben medegedeeld dat er elke twee dagen een passagier tijdens de binnenlandse vluchten dood blijft en als verklaring zou hebben gegeven dat de piloten nu eenmaal op de binnenlandse vluchten minder alert zijn dan op de intercontinentale vluchten, dan was het land te klein geweest om aan alle commotie ruimte te geven.
En antikwak, laten we hier dan maar helemaal zwijgen als een dergelijk dodental in het alternatieve circuit te betreuren zou zijn.

En dus (de boer, hij ploegde voort) straffeloos op weg naar de volgende 180 slachtoffers. Uit dit alles antikwak, kan hier reeds blijken dat de strafmaatregelen in het reguliere circuit uiterst beperkt zijn. Men verzuipt in de tolerantie. De gelegaliseerde prutser kan zich, in tegenstelling tot de alterneut, onvoorstelbaar veel permitteren aleer hij of zij een dreun van de inspectie of de tuchtrechter krijgt. In opklimmende volgorde van zwaarte kan men een waarschuwing, een berisping, een boete, een ( eventueel tijdelijke) schorsing of uitzetting uit het ambt toebedeeld krijgen.
Blunders, zoals amputatie van het verkeerde been, extirpatie van de verkeerde nier, operatie aan de verkeerde schouder, dood door verkeerde bloedtransfusie, dood van een zeven maanden oude baby door een ondeskundige hartcatheterisatie en dood van een baby tijdens de partus door verkeerde manipulatie met de Boerematang en de tragische dood van een veertienjarige jongen die na een ferme klap van een dronken lor waarschijnlijk een epiduraal hematoom opliep en in plaats van een hersenoperatie een aspirientje kreeg van de dienstdoende dokter, werden nauwelijks opvallend of in het geheel niet gestraft. Allemaal missers van vrij recente datum.

Men gaat juridisch in het algemeen vrijuit of men krijgt slechts een waarschuwing of heel misschien een, in feite nietszeggende, berisping. Desgevraagd worden vervolgens de missers toegeschreven aan onvoorziene onderlinge communicatiestoornissen of is er sprake van vervelende interne conflicten. Hoe oneerlijk en hoe onzuiver antikwak is dan de bejegening van de therapeut uit het alternatieve circuit. Zo iemand wordt compleet gevloerd en krijgt bovendien, zoals bijvoorbeeld rondom de dood van mevrouw S. Millecam, een schuit vol smerige, stinkende modder over zich heen gepaard gaande met grensoverschrijdende en eigenlijk ontoelaatbare berichtgeving in kranten en andere media. Journalistiek verwordt dan tot een vuige rioolverslaggeving.
Medische en juridische autoriteiten staan ongeduldig te trappelen om de zaak even toe te lichten, want antikwak, hier kan absoluut geen sprake zijn van een medische complicatie of van een dwaling of misser te goeder trouw. Nee, missers in het alternatieve circuit zijn altijd onvergeeflijk en zijn vrijwel altijd zwaarwichtig genoeg om ernstig te worden bestraft.
Zou men vervolgens antikwak, in het reguliere circuit naar verhouding op dezelfde wijze straffen als in het alternatieve, dan stond er vrijwel elke dag wel iemand uit het reguliere circuit voor de rechter. Maar, met de strafmaat wordt al evenzeer ontzettend gesjoemeld.

Zo kreeg een arts, die overigens zonder nadelige gevolgen een patiënt tegen tyfus in plaats van cholera vaccineerde een berisping, maar een chirurg die een verkeerd been amputeerde kreeg eveneens een berisping. Ook een berisping werd toegekend aan een huisarts die ‘s nachts weigerde een doodziek kind, dat tegen de ochtend overleed, te bezoeken.

En wat te zeggen van de vrijspraak van de gynaecoloog die twee jonge vrouwen curetteerde en, omdat hij niet wilde wachten op de anesthesioloog, zelf maar de narcose gaf. Beide dames overleden en de rechter sprak hem vrij omdat van een vrouwenarts niet kan worden verwacht dat hij ook verstand van narcose heeft. Volgens art. 36, Lid 14 Wet BIG is deze vrijspraak onterecht. Lid 14 bepaalt namelijk dat onbekwaam handelen onbevoegd handelen inhoudt, wat ook voor specialisten geldt (TK 19 522, nr. 20, p. 24).

Een andere gynaecoloog, van het Streekziekenhuis Midden Twente in Hengelo, werd door het Regionaal Medisch Tuchtcollege in Zwolle voor een periode van twee maanden uit zijn functie gezet. De schorsing was het resultaat van een blunder die deze specialist tijdens een bevalling beging en waarbij een baby overleed. De vrouw, die in verwachting was van haar eerste kind, was twee weken over tijd. In de nacht voor de geboorte werd de aanstaande moeder, na drie dagen lang weeën te hebben gehad, opgenomen in het ziekenhuis. De gynaecoloog keek niet naar haar om maar liet de zorg over aan een assistent-arts en een verloskundige. De algemene toestand van patiënte was zorgelijk en verbeterde uiteindelijk die middag totaal niet. De harttonen van de baby gingen achteruit, het vruchtwater was slecht en de ontsluiting verliep zeer langzaam. Toen vervolgens ook nog koorts optrad alarmeerde de verloskundige een operatieteam. De aangeklaagde gynaecoloog besloot echter niet tot een keizersnede maar probeerde de bevalling met een vacuümpomp te bevorderen. Hij stopte niet na drie keer trekken maar ging tot tien keer door. Dit werd het kind fataal.

Tijdens een vrij onbenullige ingreep verloor in 1966 Mia Versluis, een sportieve jonge vrouw van 21 jaar door zuurstofgebrek haar hersenfuncties. Ze lag vijf en half jaar in coma aleer ze kwam te overlijden. De anesthesioloog die dit drama had veroorzaakt kreeg jaren later een boete van slechts duizend gulden. Een arts die daarentegen terzelfder tijd, weliswaar ondeugdelijke, vermageringspillen had voorgeschreven werd beboet met een bedrag van tienduizend gulden.

Gelijk het verhaal over Mia Versluis werd ook het anesthesiedrama met Ineke Stinissen-Swagerman alom bekend. Doordat de beademingsbuis in de slokdarm in plaats van in de luchtpijp werd geplaatst, tijdens een met spoed in 1974 uitgevoerde keizersnede, geraakte Ineke in een coma. Zestien jaar lang was ze in coma en in 1990 stierf ze aan opzettelijke uitdroging en verhongering.

In het Ignatius-Ziekenhuis te Breda stierf Jasna Vujic, een 29-jarige vrouw met reeds vele jaren bestaande rugklachten, een gruwelijke dood. Ze onderging een zogenaamde ‘spondylodese’, een operatieve ingreep in de lendenwervelkolom.
In korte tijd onderging deze vrouw eigenlijk twee ingrepen. Tijdens de eerste ingreep werd ter vermindering van bestaande zenuwpijnen bot vanuit de heup getransplanteerd naar de lendenwervels. Deze als zwaar te duiden operatie werd via de buikholte uitgevoerd.
Bij de tweede ingreep ging het mis. Er werd een bloedvat geraakt en het operatieteam was twee uur tevergeefs bezig om de ontstane bloeding te stillen. Waarschijnlijk door het niet goed hechten van het vat kon volgens de patholoog-anatoom langzaam bloed wegsijpelen naar de buikholte. De Inspectie voor de Gezondheidszorg in Noord-Brabant kwam na analyse van het drama tot een buitengewoon kritisch oordeel over de handelwijze van het operatieteam. De Inspectie sprak van ‘een cascade van onachtzaamheden, verkeerde veronderstellingen en onoplettendheden in de gehele periode na de operaties die ertoe hebben geleid dat patiënte aan een complicatie is overleden, hetgeen voorkomen had kunnen worden.’